Rong ruổi trên đường phố nhiều nước, có những lúc tôi nhận ra những đường phố rất lạ. Nhà cao bằng nhau, các tầng nhà cao bằng nhau, khoảng cách từ nhà ra đến mép trong của vỉa hè cũng bằng nhau. Các bờ rào hoặc tường rào cùng một kiểu dáng. Chỉ có những ngôi nhà là có kiểu dáng khác nhau, nhưng chúng hài hòa đứng bên nhau.

Ở Đa - mát (Xi - ri) hay ở A - be - din (Xít- cốt - len), Phnông - pênh… có những đường phố như vậy. Hỏi ra mới biết, đó là do quy hoạch và quy định của thành phố. Không ai được phép xây nhô ra, thụt vào hay nhà này cao hơn nhà khác. Và quy định chung có phố là các nhà chỉ được phép xây 3 tầng và độ cao khống chế từ mặt đất lên đến đỉnh nóc nhà là 13,5 m.

Có những con phố nhà được xây dựng liền kề nhau, nhưng cũng có những phố chỉ được xây hai cái liền kề nhau rồi lại phải cách ra chừng 7 - 9 m mới xây tiếp hai nhà liền kề tiếp theo. Cứ như thế cho đến hết phố.

Người ta còn quy định, mặt trước của căn nhà phải cách mép trong của vỉa hè chừng 5-7m, để khi đi ô tô về đậu ở trước cửa nhà thì xe không chiếm khoảng trống của vỉa hè, người đi bộ vẫn có lối đi của mình.

Hệ thống dây điện, dây điện thoại… tất tần tật đều đi ngầm dưới vỉa hè. Nhà nào có nhu cầu về Internet, về truyền hình cáp thì chỉ nhân viên của ngành đó đến trước cửa nhà tìm tuyến cáp ngầm rồi nối vào nhà một đoạn ngầm ngắn, thế là xong. Còn bên trong nhà thì muốn cho dây qua mấy tầng là tùy gia chủ. Nhưng nói chung nhân viên bưu điện hay truyền hình cáp… thường mắc lên cả 3 tầng nhà của khách hàng.

Các đường phố không hề thấy dây dợ treo lơ lửng trên đầu, nên gió bão không sợ đứt dây, điện giật chết người, xe cộ qua lại cũng yên tâm, không lo vướng víu…

Nhìn thấy những con phố như vậy mà tôi thấy thèm, bởi lẽ cả Hà Nội và các thành phố lớn của ta bói đâu ra được những con phố như vậy? Thôi đành phải sống với những con phố hẹp, phố bụi bặm lô nhô cao thấp, vẹo vọ, choán cả ra hè phố, thậm chí cả đường phố của mình vậy! Đành phải chịu cảnh nhà này xây nhô ra một chút, nhà kia xây thụt vào một chút, nhà này xây 2 tầng, nhà kia xây 7 tầng… tùy ý chủ nhân và mức độ “thông cảm” của cán bộ công quyền. Cứ như thế, phố xá ta mọc lên trong suốt mấy chục năm qua, trong hàng trăm năm qua mà chẳng có quy hoạch rõ rệt nào, chẳng có quy định bắt buộc nào được tôn trọng. Rồi các loại dây dợ rủ nhau "mắc võng" giữa các hàng cây ven đường, giữa các cột điện vỉa hè hoặc giữa phố… trông còn quá cái mạnh nhện khổng lồ. Cái mạnh nhện ấy đã có nhiều lần làm chết người đi bộ ở phố Trần Xuân Soạn, đã xiết cổ mấy người đi xe máy ở đường La Thành, Kim Liên…

Có lẽ cái ưu điểm lớn duy nhất mà người dân Hà Nội ai cũng thừa nhận là ngày nay cả Hà Nội không còn cảnh "đổ thùng" hàng đêm như mấy chục năm về trước nhờ có các hố xí tự hoại. Nhưng cái ưu điểm lớn ấy là việc làm bắt buộc, chẳng nhẽ vào những năm đầu thế kỷ 21 này mà lại còn nạn "đổ thùng" thì còn ra thể thống gì nữa! Thì còn gì là Hà Nội văn minh, xanh - sạch - đẹp nữa!?

Người viết bài này chưa dám ước ao trong một thập kỷ nữa Hà Nội ta sẽ có những con phố như ở xứ người nêu trên. Khi mà các nhà quy hoạch hoặc duyệt quy hoạch của ta nhìn chưa quá cái… ao nhà mình. Nếu họ biết nhìn xa, trông rộng thì chắc chắn các con phố Chùa Bộc, Thái Hà, Huỳnh Thúc Kháng… lại không hẹp chiều cắt ngang hơn cả những con phố trong nội thành như Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng, Đinh Tiên Hoàng… Nếu họ biết nhìn xa, trông rộng thì đã không xảy ra trận lụt nhấn chìm các tầng hầm của các căn nhà trong khu phố mới ở Trung Hòa, Nhân Chính, Mỹ Đình ...

Rất mong các nhà quy hoạch của ta sớm “đổi mới tư duy” để phố phường khởi sắc!