Báo cáo của Hội đồng Nghiệm thu nhà nước: Đáng quan ngại
 
Ông Lê Quang Hùng - Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình (Bộ Xây dựng) cho biết, phần lớn các vết nứt trên thân hầm Thủ Thiêm nhỏ 0,15mm, lác đác có vết từ 0,2 - 0,3mm. Thông thường chiều rộng vết nứt không vượt quá giới hạn cho phép quy định với điều kiện thi công công trình này là dưới 0,1mm, không phải xử lý, nếu lớn hơn thì xử lý bằng keo. Đơn vị tư vấn cũng đưa ra hướng xử lý dưới 0,1mm không cần xử lý, lớn đến 0,3mm thì phủ keo, lớn hơn 0,3mm phải bơm keo vào vết nứt. Tuy nhiên, ông Hùng cũng lưu ý, cần phải xem xét kỹ mức độ ảnh hưởng tới kết cấu và khả năng phát triển của các vết nứt. Nếu khả năng chịu lực kết cấu bị ảnh hưởng, phải có cách xử lý đặc biệt.
 
Theo báo cáo của Hội đồng Nghiệm thu nhà nước, đối với các công trình xây dựng, những vết nứt này là “đáng quan ngại” chứ không đơn giản như phía tư vấn đề xuất. Ở cả 4 đốt hầm xuất hiện nhiều vết nứt trên tường biên, tường trong, bản đỉnh và bản đáy. Có một số vết nứt xuyên đã bị nước thấm qua. Đặc biệt, nguyên nhân xuất hiện các vết nứt chưa được xác định mặc dù đã được phát hiện và được cảnh báo từ khá sớm. Tính từ đầu năm đến nay, tổ Chuyên gia và Cơ quan thường trực Hội đồng đã có 4 đợt kiểm tra hiện trường thi công các hạng mục công trình của dự án này. Hội đồng đã yêu cầu chủ đầu tư chỉ đạo các nhà thầu khảo sát, phân loại vết nứt; làm rõ nguyên nhân của từng loại vết nứt; kiểm tra, đánh giá ảnh hưởng của vết nứt tới khả năng chịu lực, khả năng chống thấm và tuổi thọ của hầm dìm và trên cơ sở đó có biện pháp xử lý triệt để. Chủ đầu tư và các nhà thầu đã có báo cáo Hội đồng nhưng chưa làm rõ được nguyên nhân chính gây nứt và chưa đánh giá đầy đủ ảnh hưởng của vết nứt đến khả năng chịu lực, khả năng chống thấm và tuổi thọ của hầm dìm. Được biết, cả 4 đốt hầm dìm đã được đúc xong tại bãi đúc, đang chờ lai dắt và đánh chìm xuống lòng sông.
 
Ngoài 4 đốt hầm dìm, hầm hở chữ U của hầm Thủ Thiêm cũng đang bị lún quá mức cho phép và chưa có dấu hiệu kết thúc. Tổ chuyên gia Hội đồng đã yêu cầu nhà thầu tư vấn phải thiết kế lại và sử dụng các biện pháp gia tải và giải pháp móng cọc hợp lý để xử lý lún có hiệu quả. Riêng vết nứt tại vị trí đầu dầm xuất hiện ở một số dầm Super-T ứng lực sau, mặc dù nhà thầu đã xử lý xong, nhưng tổ Chuyên gia Hội đồng đề nghị chủ đầu tư và các nhà thầu tiến hành thử tải để đánh giá chất lượng.
 
Đối với dự án Đại lộ Đông -Tây, trong đó hầm Thủ Thiêm là một hạng mục, Hội đồng cũng cảnh báo về khả năng mất an toàn của hệ đà giáo phục vụ thi công các cầu trên tuyến với các cột chống nhỏ. Chất lượng loại đà giáo này là khó kiểm soát một cách chặt chẽ. Vì vậy, nhà thầu phải thường xuyên quan trắc lún của hệ đà giáo trong quá trình thi công để bảo đảm an toàn, tránh sự cố bất ngờ. 
 
Vết nứt được cảnh báo cách đây 5 năm đã bị bỏ qua
 
Trước đó, vào ngày 17/9/2003, Viện Khoa học Công nghệ xây dựng (Bộ Xây dựng) đã báo cáo trước Hội đồng tư vấn của Bộ về tài liệu đánh giá các đề xuất kỹ thuật bể đúc của nhà thầu Nhật Bản Obayashi nhưng cho dù mọi kết quả đều được tính toán khoa học, nhưng tài liệu cảnh báo về độ lún của công trình bể đúc hầm dìm Thủ Thiêm với sự dày công của đội ngũ chuyên gia đã gần như không được quan tâm.
 
Theo một đồng tác giả của bản báo cáo, cuộc họp đã diễn ra khá căng thẳng khi báo cáo đề cập đến những cảnh báo về rủi ro khi thi công bể đúc hầm dìm Thủ Thiêm theo phương án mà nhà thầu Obayashi lựa chọn. Ngay sau cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Văn Liên đã yêu cầu Viện Khoa học Công nghệ xây dựng tiến hành tính toán chi tiết hơn, trong đó, các yếu tố thực tế ảnh hưởng đến kết quả tính toán cần được bổ sung thêm các tham số đầu vào của bài toán kiểm tra. Một lần nữa, nhóm thực hiện báo cáo đã tiếp tục lao vào tính toán với các số liệu được bổ sung bằng các phần mềm tính toán hiện đại. Cuối cùng, kết quả có được vẫn dẫn đến những cảnh báo rằng độ lún ở công trình này rất lớn, ảnh hưởng đến chất lượng của các hầm dìm được đúc trên nền móng này.
 
Hai bản báo cáo đều được trình lãnh đạo Bộ Xây dựng và Hội đồng cố vấn của bộ này. Điều đó cho thấy, ý kiến của các nhà chuyên môn Viện Khoa học Công nghệ xây dựng đã được Ban QLDA Đại lộ Đông Tây và môi trường nước TP.HCM biết đến. Thậm chí, bản báo cáo cũng đã được gửi cho Ngân hàng hợp tác quốc tế JBIC Nhật Bản - nhà tài trợ cho dự án đại lộ Đông - Tây, song, không thấy một phản hồi nào tỏ thái độ lo ngại từ các đơn vị này trước những cảnh báo. Bản báo cáo đã rơi vào im lặng!
 
Mối liên quan nào giữa cảnh báo và sự cố hiện tại?

Bản báo cáo dày công này đã đến được những địa chỉ cần đến, song, rõ ràng đã 5 năm qua, những người quyết định và thực hiện dự án hầm dìm Thủ Thiêm đã bỏ qua, ngay cả khi sự cố đã xảy ra theo đúng "dự báo" của các chuyên gia thì nó vẫn không được nhắc đến. Trở lại với cuộc họp giữa Hội đồng tư vấn Bộ Xây dựng và nhóm tác giả bản báo cáo của Viện Khoa học Công nghệ xây dựng. Tại đây, đã có nhiều ý kiến trái ngược nhau được đưa ra với tinh thần đánh giá hết mọi khả năng có thể xảy ra đối với công trình. Những kết luận cảnh báo của bản báo cáo đã nêu những khả năng xấu nhất có thể xảy ra. Thế nhưng, trong cuộc họp này cũng có một số ý kiến cho rằng: Chưa cần thiết phải “bi quan” như vậy? Một vị giáo sư tiến sỹ có tham gia trong nhóm tính toán khi đó đã "phản ứng": "Không “bi quan” sao được, không cần tính toán thì chỉ cần bằng mắt thường cũng khó chấp nhận một ngôi nhà 8 tầng được xây trên bùn mà móng chỉ được xử lý như vậy!". Theo vị giáo sư này, việc áp dụng hiệu ứng móng nổi của nhà thầu Obayashi xử lý 2m bùn bằng cách trộn ximăng, còn dưới đó để nguyên hơn 3m bùn mềm đến rất mềm thì không thể nói là an toàn.
 
Đến nay, sự cố đã xảy ra, cả 4 đốt hầm đều rạn nứt, các vết nứt vẫn chưa dừng lại về độ sâu, chiều rộng và số lượng. Tuy chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân gây ra lún nứt nhưng đã có nhiều ý kiến suy luận khác nhau về sự cố này. Những ngày này, Bộ Xây dựng cùng các cơ quan hữu quan đã tổ chức một số đoàn làm việc đến khảo sát những vết nứt tại 4 đốt hầm Thủ Thiêm để tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục. Tuy vậy, để những kết luận này được đưa ra hoàn toàn chính xác và khách quan, có lẽ cơ quan quản lý và các bên giám sát cũng cần lưu tâm hơn đến những cảnh báo đơn thuần mang tính khoa học, dù đã được đưa ra cách đây đến 5 năm!

 Theo DDDN